Pomaga zabezpieczyć majątek na wypadek śmierci

Jedną z największych zalet testamentu jest możliwość zadecydowania, kto i w jakiej części otrzyma nasz majątek po naszej śmierci. W przypadku dziedziczenia ustawowego spadkodawca nie ma żadnego wpływu na podział majątku, przez co może on trafić w ręce osób, które niekoniecznie na niego zasłużyły. Ponadto w odróżnieniu od dziedziczenia ustawowego majątek nie musi być rozdysponowany pomiędzy wszystkich spadkobierców. Testator może powołać do spadku zarówno kilka osób, jak i tylko jedną osobę (np. małżonka). Można w ten sposób zabezpieczyć majątek przed nadmiernym rozdrobnieniem i roztrwonieniem. 

Pozwala na precyzyjny podział majątku

Testament umożliwia precyzyjne rozdysponowanie konkretnych składników majątku pomiędzy wskazane osoby. Na przykład spadkodawczyni może powołać do całości spadku męża, a jednocześnie zapisać innej osobie (dziecku, siostrze, przyjaciółce) mieszkanie czy samochód. We własnoręcznie sporządzonym testamencie testator może uwzględnić zapis zwykły, w którym zobowiązuje spadkobiercę/-ów do spełnienia określonego świadczenia na rzecz zapisobiercy (np. wydania określonej rzeczy lub umorzenia długu). Natomiast w zapisie windykacyjnym, który jest możliwy tylko w testamencie notarialnym, z chwilą śmierci testatora konkretna rzecz lub prawo automatycznie staje się własnością zapisobiercy. Przedmiot ten nie wchodzi w skład masy spadkowej i nie podlega dziedziczeniu ustawowemu.

Umożliwia przekazanie majątku dowolnym osobom

Bez testamentu spadek rozdzielany jest według zasad dziedziczenia ustawowego. W pierwszej kolejności spadek otrzymują małżonek i dzieci osoby zmarłej, przy czym dziedziczą oni w częściach równych (część małżonka nie może być mniejsza niż 1/4 całego spadku). W przypadku osób bezdzietnych do spadku powołani są małżonek i rodzice zmarłego, a jeśli rodzice nie żyją, wówczas ich część spadku przypada rodzeństwu. Natomiast w testamencie można przekazać majątek dowolnym osobom, w tym osobom spoza rodziny, a nawet osobom prawnym, np. organizacji charytatywnej. W rezultacie majątek zmarłego może trafić do osób, które rzeczywiście są godne dziedziczenia, miały z nim kontakt lub były dla niego ważne pomimo braku więzów rodzinnych. 

Zmniejsza ryzyko sporów rodzinnych

Dokładny testament z jasno sformułowanymi zapisami może zapobiec konfliktom rodzinnym, które często wybuchają przy dziedziczeniu ustawowym. Na przykład bez testamentu małżonek i wszystkie dzieci dziedziczą w częściach równych, co może wydawać się niesprawiedliwe tym krewnym, którzy utrzymywali bliski kontakt ze zmarłym lub opiekowali się nim do ostatniej chwili. Z kolei testament jasno określa wolę zmarłego co do rozdysponowania majątku, a tym samym nie dopuszcza do niedomówień i rywalizacji między spadkobiercami. Warto jednak pamiętać, że również przy sporządzonym testamencie dochodzi do sporów, dlatego bardzo ważne jest jego prawidłowe i precyzyjne sformułowanie. 

Umożliwia wydziedziczenie spadkobiercy 

Przy dziedziczeniu ustawowym każda osoba uprawniona do spadku z mocy ustawy otrzymuje swoją część spadku. Nie ma tutaj znaczenia, czy krewny utrzymywał kontakt ze zmarłym i jak przebiegała ta relacja, choć w pewnych przypadkach istnieje możliwość uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia. Tymczasem dzięki testamentowi spadkodawca może jeszcze za życia zadbać o to, aby majątek nie trafił w ręce osoby, która na to nie zasługuje. Testator może nie uwzględnić danego spadkobiercy w masie spadkowej – wówczas osoba ta ma jedynie prawo do zachowku, który stanowi 1/2 lub 2/3 majątku przysługującego jej przy dziedziczeniu ustawowym. Ponadto w określonych przypadkach (art. 1008 k.c.) spadkodawca może wydziedziczyć tę osobę, a tym samym pozbawić ją prawa do zachowku. 

Umożliwia wydanie polecenia 

Testament może wyrazić ostatnią wolę spadkodawcy nie tylko w kwestiach majątkowych. Testator może również zobowiązać spadkobiercę lub zapisobiercę do wykonania określonego działania lub zaniechania – jest to tzw. polecenie testamentowe. Dzięki temu spadkodawca może zadbać o sprawy osobiste, a nawet wpłynąć na zachowanie bliskich po swojej śmierci. Polecenie testamentowe może dotyczyć na przykład:

• wyprawienia pochówku zgodnie z wolą spadkodawcy (np. pogrzebu świeckiego);
• przejęcia opieki nad zwierzęciem spadkodawcy;
• zobowiązania się do ukończenia studiów przez spadkobiercę lub zapisobiercę;
• zakończenia konfliktu pomiędzy członkami rodziny. 

Co ważne, polecenie testamentowe musi być zgodne z prawem i zasadami współżycia społecznego oraz możliwe do zrealizowania. Nie może również prowadzić do ustanowienia wskazanej osoby wierzycielem. 

Można go zmienić

Testament może sporządzić każda osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych na dowolnym etapie życia. Obecnie coraz więcej osób nie czeka z wyrażeniem ostatniej woli do wieku podeszłego. Również młode osoby zdają sobie sprawę, jak ważne jest rozdysponowanie swojego majątku na wypadek śmierci. Jednak z biegiem czasu sytuacja majątkowa i rodzinna może ulec zmianie, dlatego testament sporządzony kilka lat wcześniej może stać się nieaktualny. Warto jednak pamiętać, że testator może w każdej chwili odwołać testament lub jego poszczególne postanowienia. W razie potrzeby może również sporządzić nowy testament, który będzie bardziej adekwatny do obecnego stanu majątku lub relacji rodzinnych. Co ważne, nowy testament nie musi skutkować odwołaniem poprzedniego, jeżeli testator nie zaznaczy tego w dokumencie. 

Może mieć różne formy

Testament może być sporządzony na różne sposoby. Spadkodawca może wyrazić swoją ostatnią we własnoręcznie sporządzonym testamencie, napisanym pismem odręcznym, opatrzonym podpisem i datą. Testator może również złożyć ustne oświadczenie w obecności świadków wobec urzędnika samorządowego (np. wójta, burmistrza, kierownika USC). Testament może być również sporządzony w formie aktu notarialnego, co zmniejsza ryzyko jego podważenia. Istnieje również możliwość wyrażenia ostatniej woli w testamencie szczególnym – w razie ryzyka rychłej śmierci, podczas podróży statkiem lub w formie testamentu wojskowego. 

Może być bezpłatny

Testament można sporządzić całkowicie bezpłatnie, bez wychodzenia z domu. Należy wówczas napisać go odręcznie, z zachowaniem wszystkich wymogów wskazanych w ustawie. W testamencie odręcznym można powołać do spadku jedną lub więcej osób, uwzględnić zapisy zwykłe na rzecz wyznaczonych osób, wydać postanowienia czy dokonać wydziedziczenia. Warto jednak pamiętać, że testament sporządzony przez osoby bez wiedzy prawniczej często zawiera błędy, przez co jego poszczególne postanowienia (np. zapisy zwykłe, polecenia) mogą okazać się nieskuteczne. Nieprawidłowo sporządzony testament  może również zostać uznany w całości za nieważny. Dlatego znacznie bezpieczniejszym rozwiązaniem jest skorzystanie z obsługi prawnej, co jednak wiąże się z pewnymi kosztami.